Gmina położona jest w centralnej części Pojezierza Olsztyńskiego i cechuje ją różnorodność form terenu z dużą ilością lasów – ponad 49% powierzchni, przy średniej krajowej 28%. Powierzchnia terenów wyniesionych położona jest na wysokości 120-150m n.p.m. (z kulminacją ok. 175 m n.p.m. w południowo-zachodniej części Gminy). Głównie doliny leżą na wysokościach 95-110m n.p.m. 
Na terenie Gminy nie ma dużych zbiorników wodnych choć jest tu 12 jezior o łącznej powierzchni ok. 480 ha. Są to jeziora: Sarąg, Giłwa (Rentyńśkie), Świętajno (Naterskie), Dłużniewo (Łęguty), Helgut (Białe Błota), Guzowy Piec, Parwółki, Barduny (Barduń), Dłużki I, Dłużki II, Rapaty, Parwółki Małe. Gmina graniczy natomiast z dużym powierzchniowo Jeziorem Wulpińskim (730 ha). Największą rzeką przepływającą przez teren Gminy jest rzeka Pasłęka, na której znajduje się rezerwat bobrów. Drugą co do wielkości jest rzeka Giławka (Giłwa), będąca prawym dopływem Pasłęki. W południowej części Gminy (rejon Guzowego Młyna) znajduje się przejściowy odcinek rzeki Jemiołówki z Młynówką – uchodzącej do jez. Sarąg. Na terenie Gminy  przeważają gleby klasy IVb. Powierzchnia ogólna gospodarstw rolnych na terenie Gminy Gietrzwałd wynosi 7 409 ha, w tym użytków rolnych 6 379 ha (dane z Powszechnego Spisu Rolnego, 2002r.). Jest to ponad dwa razy więcej niż średnia krajowa co świadczy o dobrym rozwiniętym rolnictwie w regionie. Grunty orne, łąki i pastwiska to 37,4% ogólnej powierzchni Gminy. Klimat Gminy posiada zbliżone wartości w stosunku do ogólnych warunków klimatycznych panujących w Polsce. Okres wegetacyjny, gdy temperatury są nie niższe niż 5 oC trwa 195-200 dni. Najzimniejszym miesiącem jest luty, zaś najcieplejszym – lipiec. Niż warmińsko-mazurski jest jedynym w Europie miejscem, gdzie spotykają się dwa elementy flory północno-wschodniej-borealnej z zachodnio-atlantycką, znajdując kres swojego naturalnego zasięgu. Świat zwierzęcy pod względem gatunków jest równie bogaty jak roślinny, powstały więc na terenie Gminy dwa rezerwaty fauny i flory. Liczne pomniiki przyrody występują w postaci pojedynczych lub położonych w grupach – głazów i drzew. Powierzchnia lasów to w większości zwarty kompleks leśny, ciągnący się z północno-wschodniej części Gminy w stronę Jonkowa, a w południowo-zachodniej w stronę Ostródy i Olsztynka. Powierzchnia lasów zwiększa się corocznie – ulegają bowiem zalesieniu nieużytki rolne, jak również prowadzi się odnawianie lasu na wyrębach. Lasy Gminy są pozostałością historycznej puszczy galindzkiej, charakteryzują się wielopiętrowością oraz różnorodnością drzewostanu. Dominującym gatunkiem jest sosna, zajmująca około 88% powierzchni lasów. Inne gatunki drzew (w kolejności występowania) to: brzoza, olcha, świerk, dąb, buk. Średni wiek drzewostanów wynosi około 55 lat. Tereny lasów Gminy znajdują się w gospodarczej gestii trzech nadleśnictw: - Kudypy (wschodnia część Gminy),
- Stare Jabłonki (zachodnia część Gminy),
- Jagiełek (południowa część Gminy).
|
